در هفتههای اخیر، بازارهای جهانی در سایهی تنشهای شدید ژئوپلیتیکی بین ایران و اسرائیل، بهویژه با گسترش حملات هوایی و موشکی در دو سوی منطقه، با نوساناتی چشمگیر روبهرو بودند. اما روز سهشنبه، اعلام خبر توافق آتشبس میان این دو کشور توسط رئیسجمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ، موجی از خوشبینی را در سراسر بازارها ایجاد کرد. ترامپ این آتشبس را «برای همیشه» توصیف کرد؛ ادعایی که همزمان با آن، معاملهگران در بازارهای نفت، ارز، بورس و حتی رمزارزها، به سرعت واکنش نشان دادند. اکنون سوالی که ذهن همه را مشغول کرده، این است که آیا این آتشبس واقعاً دوام خواهد داشت؟ یا فقط نقطهعطفی موقت در میانهی یک بحران پیچیده است؟ از سوی دیگر، معاملهگران بهدنبال کشف فرصتهای پنهان در دل این آرامش شکننده هستند.
بازارها در وضعیت آمادهباش: نفت ریزش کرد، سهام جهش
با فروکش کردن فوری نگرانیها نسبت به امنیت تنگه هرمز، که حدود یکسوم نفت صادراتی جهان از آن عبور میکند، قیمت نفت خام آمریکا (WTI) با سقوطی بیش از ۵ درصد، به ۶۵.۹۶ دلار رسید. این سطح قیمتی، پایینترین نرخ از ۱۱ ژوئن تاکنون محسوب میشود، یعنی درست پیش از آغاز حملات گسترده اسرائیل به تأسیسات ایرانی. این افت شدید، به نوعی نفسکشیدن بازار در سایهی آتشبس بود. همزمان، بازارهای سهام در سطح جهانی واکنش مثبتی نشان دادند:
- نیکی ژاپن با ۱.۱۶٪ رشد به اوجهای جدید رسید.
- شاخص MSCI آسیا (بدون ژاپن) جهشی ۲.۲٪ داشت.
- فیوچرز S&P500 و نزدک به ترتیب ۰.۶٪ و ۰.۹٪ افزایش یافتند.
- EUROSTOXX 50 نیز تا ۱.۵٪ صعود کرد.
- FTSE100 انگلیس با وجود رکود اقتصاد داخلی، نیم درصد رشد داشت.
این افزایشها نشاندهندهی بازگشت اشتیاق سرمایهگذاران به داراییهای پرریسک است، بهویژه در شرایطی که تهدیدات ژئوپلیتیکی تا حدی فروکش کرده و چشمانداز سودآوری شرکتها بهبود یافته است.
دلار عقبنشینی کرد؛ شِکل اسرائیل و ارزهای کالامحور جهش کردند
دلار آمریکا که در هفتههای پیشین با توجه به نقش پناهگاه امن در دورهی تنشها تقویت شده بود، اکنون در حال عقبنشینی است. کاهش تقاضا برای دلار به نفع دیگر ارزها تمام شد:
- دلار در برابر ین ژاپن ۰.۷٪ افت کرد و به ۱۴۵.۴۵ رسید.
- یورو به ۱.۱۶۰۵ دلار افزایش یافت.
- پوند انگلیس با رشد ۰.۶۲٪ به مسیر بازگشت ادامه داد.
- شِکل اسرائیل با رشد بیش از ۱.۵٪، به قویترین سطح خود از فوریه ۲۰۲۳ رسید.
- ارزهای کالامحور مانند دلار استرالیا و دلار نیوزلند نیز به ترتیب ۰.۸۲٪ و ۰.۹۲٪ افزایش یافتند.
افزون بر این، ضعف دلار با کاهش قیمت نفت همراه شد که برای کشورهای واردکننده انرژی مانند ژاپن و کشورهای اروپایی، نوید بهبود تراز تجاری را میدهد و میتواند به کاهش فشارهای تورمی در این مناطق کمک کند.
طلا و اوراق خزانه: کاهش تقاضا در سایه ریسکپذیری
با کمرنگ شدن اضطرابها، طلا که در دوره تنشها بهعنوان دارایی امن تلقی میشد، روندی نزولی در پیش گرفت. قیمت هر اونس طلا به ۳۳۳۳ دلار رسید که افتی معادل ۱٪ را نشان میدهد. همچنین بازده اوراق ۱۰ ساله خزانهداری آمریکا در حدود ۴.۳۳۸٪ باقی ماند. اما با توجه به افزایش گمانهزنیها درباره کاهش نرخ بهره در ماههای آینده، ممکن است اوراق خزانه دوباره در کانون توجه قرار گیرند.
اختلافنظر در فدرال رزرو؛ ترامپ به پاول حمله کرد
همزمان با آرامش نسبی در خاورمیانه، تمرکز معاملهگران به سمت سیاستهای پولی فدرال رزرو منتقل شده است. رئیس فدرال رزرو، جروم پاول، موضع محتاطانهای نسبت به کاهش نرخ بهره داشته، اما برخی اعضای کلیدی مانند میشل بومن و کریستوفر والر اخیراً سیگنالهایی مبنی بر آمادگی برای کاهش نرخ در ماه ژوئیه دادهاند. بازارهای مالی اکنون ۲۳٪ احتمال کاهش نرخ در نشست ۳۰ ژوئیه را قیمتگذاری کردهاند.
در این میان، ترامپ نیز بیکار ننشسته و در رسانههای اجتماعی بهشدت از پاول انتقاد کرده است. وی مدعی شده است که نرخ بهره باید ۲ تا ۳ درصد پایینتر باشد و چنین اقدامی میتواند سالانه ۸۰۰ میلیارد دلار صرفهجویی برای اقتصاد آمریکا به همراه داشته باشد. او پاول را فردی “لجباز و ناتوان” خوانده که مانع پیشرفت اقتصاد آمریکا است.
ریسکها همچنان پابرجا هستند
هرچند ترامپ از آتشبس «برای همیشه» سخن میگوید، اما شواهد میدانی چنین امیدواری را تأیید نمیکنند. تنها چند ساعت پس از اعلام آتشبس، موشکهایی از سوی ایران به سمت بئرشبع شلیک شد که منجر به مرگ سه غیرنظامی شد. در همان حال، وزیر امور خارجه ایران تأکید کرده که توقف حملات تنها در صورت پایان یافتن تجاوزات اسرائیل ممکن خواهد بود. این نشانهها حاکی از آن است که توافق فعلی بیشتر یک آتشبس شکننده و تاکتیکی است تا توافقی بلندمدت.
سرمایهگذاران باید آگاه باشند که هرگونه تغییر در وضعیت میدانی، میتواند بازارها را دوباره وارد فاز اضطراب کند. یک حمله، یک واکنش دیپلماتیک یا حتی یک توییت، میتواند مسیر بازار را بهکلی تغییر دهد.
فرصتهای پنهان در پس آتشبس؟
کاهش ناگهانی قیمت نفت میتواند فرصتی طلایی برای ورود مجدد خریداران میانمدت باشد، بهویژه اگر فرض کنیم که احتمال بازگشت تنشها همچنان وجود دارد. در چنین شرایطی:
- نفت میتواند با بازگشت به محدوده بالاتر از ۷۰ دلار، سود مناسبی برای موقعیتهای خرید به همراه داشته باشد.
- ارزهای کالامحور مانند AUD و NZD در صورت تداوم ریسکپذیری تقویت خواهند شد.
- طلا در محدوده پایین ممکن است دوباره مورد توجه سرمایهگذاران محافظهکار قرار گیرد.
- رمزارزها نیز با بهبود شهرت داراییهای غیرمتمرکز، در مسیر صعودی قرار گرفتهاند؛ بیتکوین بالای ۱۰۵٬۰۰۰ دلار و اتر بالای ۲٬۴۰۰ دلار معامله میشود.
آیا بازار بیش از حد خوشبین شده است؟
رشد شدید بازارها ممکن است بازتابدهندهی بیشازحد خوشبینی نسبت به آتشبس و کاهش ریسکهای ژئوپلیتیکی باشد. تجربههای گذشته نشان دادهاند که بازارها گاهی با هیجان زودگذر واکنش نشان میدهند و سپس با واقعگرایی اصلاح میشوند.
در چنین شرایطی، دو عامل کلیدی آیندهی بازار را رقم خواهد زد:
- پایداری آتشبس و رفتار طرفین در روزهای آتی: آیا شاهد تداوم حملات خواهیم بود یا یک روند دیپلماتیک جدی آغاز خواهد شد؟
- موضعگیری نهایی پاول در کنگره: اگر او بر موضع سختگیرانه خود باقی بماند، دلار ممکن است مجدداً تقویت شود و بازارهای سهام دچار اصلاح گردند. اما اگر لحن او نرمتر شود، راه برای رشد بیشتر باز خواهد شد.
در نهایت، معاملهگران باید با استفاده از تحلیل دادهمحور، کنترل احساسات و استفاده از ابزارهای مدیریت ریسک، تصمیمات خود را اتخاذ کنند.
دنیای امروز بیش از هر زمان دیگری، به اخبار و رویدادها حساس است؛ گاه یک مصاحبه، گاه یک حمله و گاه حتی یک شایعه میتواند روندها را دگرگون سازد. آرامش ممکن است آغاز شده باشد، اما هنوز در لبهی پرتگاه ایستادهایم.
