در پی اعلام آتشبس میان ایران و اسرائیل، بازارهای جهانی با استقبال از کاهش تنشهای ژئوپلیتیکی، به سوی داراییهای پرریسک روی آوردند و دلار آمریکا در برابر بسیاری از ارزهای اصلی با افت مواجه شد. این واکنش نهتنها در بازار ارز، بلکه در سایر بازارهای مالی، از جمله بورس، نفت و طلا نیز بهوضوح دیده شد. سرمایهگذاران که در طول هفتههای پرتنش گذشته در موقعیت تدافعی قرار گرفته بودند، اکنون با امید به بازگشت ثبات، بار دیگر نگاه خود را به سوی بازارهای پرنوسان و سودآور معطوف کردهاند.
دلار آمریکا در سایه آتشبس ایران و اسرائیل: تقاضا برای ریسک بالا رفت
بازارهای جهانی روز چهارشنبه در واکنش به اعلام آتشبس شکننده میان ایران و اسرائیل که توسط رئیسجمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ، اعلام شد، شاهد افزایش میل به ریسک بودند. همین امر باعث شد دلار آمریکا که در دوران ۱۲ روزه جنگ بهعنوان دارایی امن خریداری میشد، با افت همراه شود. سرمایهگذاران که طی دو هفته گذشته به دلار، طلا و فرانک سوئیس پناه آورده بودند، اکنون با کاهش نگرانیها از جنگ فراگیر، مجدداً به سمت داراییهایی مانند سهام، ارزهای کالامحور و اوراق با بازده بالا حرکت کردند. این تغییر جهت ناگهانی همچنین در شاخصهای نوسان بازار و حجم معاملات نیز بازتاب داشته و افزایش بیسابقهای در حجم خرید داراییهای پرریسک به ثبت رسانده است.
شاخص دلار و نرخ ارزها
شاخص دلار در برابر سبدی از ارزهای اصلی تقریباً بدون تغییر در سطح 97.97 باقی ماند، در حالیکه یورو در نزدیکی بالاترین سطح خود از اکتبر ۲۰۲۱ به قیمت 1.1614 دلار معامله شد. پوند انگلیس نیز با اندکی کاهش در سطح 1.3614 دلار قرار گرفت، در حالیکه دلار استرالیا و نیوزلند به ترتیب ۰.۱٪ و ۰.۳۳٪ افزایش یافتند. ین ژاپن نیز که معمولاً در زمان ریسک گریزی تقویت میشود، این بار اندکی تضعیف شد و به 145.03 در برابر دلار رسید.
فرانک سوئیس نیز در سطحی نزدیک به بالاترین قیمت ده سال گذشته ایستاد. معاملهگران بر این باورند که این روند ممکن است موقتی باشد، چرا که وابستگی به اخبار فوری ژئوپلیتیکی همچنان بالاست و هرگونه تحول ناگهانی میتواند روند فعلی را معکوس کند.
چرا دلار افت کرد؟
بهدلیل نگرانی از بروز جنگ گستردهتر میان ایران و اسرائیل، سرمایهگذاران در هفتههای گذشته به دلار بهعنوان دارایی امن پناه آورده بودند. با اعلام آتشبس و کاهش احتمال بستهشدن تنگه هرمز یا تشدید درگیری نظامی، تقاضا برای دلار کاهش یافت. بازار سهام جهانی نیز به این تحول واکنش مثبت نشان داد و به رکورد تاریخی دست یافت.
تحلیلگران معتقدند که این تغییر جهت سرمایهگذاری بهویژه در بازارهای نوظهور و داراییهای پرنوسان، میتواند ادامهدار باشد، بهشرطی که این آتشبس پایدار باقی بماند. در غیر اینصورت، ممکن است سرمایهگذاران مجدداً به سراغ پناهگاههای امن برگردند و شاهد بازگشت تقاضا برای دلار و طلا باشیم. همچنین باید توجه داشت که اثرات روانی چنین تنشهایی ممکن است هفتهها در بازار باقی بماند و رفتار معاملهگران را به شکلهای غیرقابلپیشبینی تحتتأثیر قرار دهد.
بازارهای آسیایی و نفت
شاخص نیکی ژاپن ۰.۳٪ رشد کرد و شاخص هنگسنگ هنگکنگ ۰.۸٪ افزایش یافت. بازار سهام تایوان ۰.۹٪، استرالیا ۰.۱٪ و چین ۰.۵٪ صعود کردند. نفت خام برنت پس از سقوط شدید دو روز گذشته، کمی بازیابی شد و به 67.97 دلار در هر بشکه رسید. نفت خام آمریکا نیز با ۰.۸۳ دلار افزایش در سطح 65.20 دلار معامله شد. طلای جهانی نیز ۰.۳٪ رشد کرد و به ۳۳۳۳ دلار در هر اونس رسید.
این تحولات نشاندهنده بازگشت اعتماد سرمایهگذاران به بازارهای کالایی است که در هفتههای گذشته تحت فشار تنشهای خاورمیانه بودند. در کنار این رشد، شاخص MSCI بازارهای نوظهور نیز به بالاترین سطح ماهانه خود رسید و سرمایهگذاران نهادی به خرید سهام تکنولوژی و انرژی در آسیا روی آوردند. افزایش حجم معاملات در بورسهای منطقهای نیز گواهی بر بازگشت جریان نقدینگی به اقتصادهای در حال توسعه است.
نگاه به آینده: تهدیدات پنهان هنوز باقیاند
تحلیلگران نسبت به پایداری این آتشبس تردید دارند. جوزف کاپورسو از بانک کامنولث استرالیا اعلام کرد: «بازار فعلاً نسبت به ریسکهای نزولی بیتوجه است، اما این موضوع میتواند دوباره به محرک قیمت کالاها و بازار ارز تبدیل شود.» در همین راستا، اسرائیل اعلام کرده که اگر ایران به حملات موشکی خود ادامه دهد، پاسخ کوبندهای خواهد داد. همچنین آژانس اطلاعات دفاعی آمریکا در تحلیل اولیه خود اعلام کرد که حملات هوایی آمریکا به تأسیسات هستهای ایران، تنها باعث تعویق چندماهه در برنامه این کشور شده است، در حالیکه ترامپ مدعی شده بود این برنامه بهکلی نابود شده است.
این اختلاف روایتها میتواند نشاندهنده درگیریهای اطلاعاتی و احتمال بروز تنشهای جدید در سطح دیپلماتیک باشد. برخی ناظران سیاسی هشدار دادهاند که در صورت تداوم ابهام در سیاست خارجی آمریکا، متحدان منطقهای نیز بهدنبال بازنگری در موضع خود خواهند بود که این امر میتواند منجر به افزایش نوسانات در بازارهای انرژی و سرمایه شود.
بازده اوراق خزانه و سیاست پولی آمریکا
بازده اوراق دوساله خزانهداری آمریکا به ۳.۷۸٪ کاهش یافت که پایینترین سطح در یک ماه و نیم گذشته است. بازده اوراق ۱۰ ساله نیز تقریباً ثابت در سطح ۴.۳٪ باقی ماند. این افت بازده در کنار دادههای ضعیف از بازار کار آمریکا، احتمال کاهش نرخ بهره توسط فدرال رزرو در ماههای آینده را افزایش داده است. در حالی که جروم پاول، رئیس فدرال رزرو، در سخنرانی روز گذشتهاش بار دیگر موضع محتاطانهای اتخاذ کرد و درباره اثر تورمی تعرفههای جدید هشدار داد، بازارها احتمال ۱۸ تا ۱۹ درصدی برای کاهش نرخ بهره در ماه ژوئیه قائل هستند.
با این حال، برخی تحلیلگران از جمله تیم ANZ معتقدند کاهش رشد اقتصادی، ضعف در اعتماد مصرفکنندگان، و تورم محدود بهویژه در بخش خدمات و مسکن، ممکن است راه را برای کاهش نرخ بهره در سپتامبر هموار کند. گزارش اخیر درباره افت شاخص اطمینان مصرفکننده آمریکا در ماه ژوئن، حاکی از نگرانی مردم درباره اشتغال و امنیت شغلی است و این موضوع میتواند عاملی تعیینکننده در تصمیمگیریهای آینده فدرال رزرو باشد. همچنین افزایش تنشهای تجاری میان آمریکا و چین، و احتمال اعمال تعرفههای جدید در تابستان پیشرو نیز میتواند تصمیمگیریهای بانک مرکزی را پیچیدهتر کند. اگرچه بازارها هنوز خوشبینی محتاطانهای دارند، اما واقعیتهای اقتصادی ممکن است ناگهان ورق را برگرداند.
اگرچه آتشبس میان ایران و اسرائیل شکننده بهنظر میرسد، اما همین تنفس کوتاه، برای جهش بازارهای سهام، کاهش تقاضا برای دلار و افزایش تمایل به ریسک کافی بوده است. با این حال، بازارها به دقت تحولات بعدی در خاورمیانه، موضعگیریهای ترامپ، و دادههای اقتصادی آمریکا را دنبال خواهند کرد. در این میان، احتمال بازگشت مجدد تنشها میتواند فرصتهایی برای معاملهگران هوشمند در بازارهای ارز، کالا و سهام فراهم کند.
همچنین هرگونه تغییر در سیاستهای پولی آمریکا یا اخبار پیشبینینشده از حوزه ژئوپلیتیک، میتواند بازارها را بهسرعت وارد فاز جدیدی از نوسانات کند. نکته مهم دیگر این است که سرمایهگذاران باید آماده سناریوهای متضاد باشند؛ چرا که تغییر ناگهانی سیاستها، شوکهای خبری، یا افزایش ناگهانی ریسکها میتواند ساختار بازار را در عرض چند روز دگرگون کند. در چنین فضایی، داشتن استراتژیهای انعطافپذیر و مدیریت دقیق ریسک، میتواند تفاوت میان سود و زیان را رقم بزند.
